سؤال: آیا شقاوت و سعادت اموری ذاتی، اجباری و از پیش تعیین شده هستند؟

جواب:

خیر . سعادت و شقاوت امری اکتسابی است :

«یوم لاتکلم نفس الا بإذنه فمنهم شقی و سعید* فاما الذین شقوا ففی النار لهم فیها زفیر و شهیق* خالدین فیها مادامت السموات و الارض الا ما شاء ربک ان ربک فعال لما یرید* و اما الذین سعدوا ففی الجنه خالدین فیها مادامت السموات و الارض الا ماشاء ربک عطاء غیر مجذوذ»

خواسته اند تا خوشبختی و بدبختی را امری ذاتی قلمداد کنند. این در حالی است که نه تنها از آیه فوق چنین برداشتی ممکن نیست، بلکه به وضوح ثابت می کند که سعادت و شقاوت امری اکتسابی است. خداوند می فرماید: « اما الاشقیا و اما السعدا» و مانند آن و از این جا روشن می شود آن چه در تفسیر فخر رازی آمده است که:

«در آیات، خداوند از هم اکنون حکم کرده که گروهی در قیامت سعادتمند و گروهی شقاوتمندند. و کسانی را که خداوند محکوم به چنین حکمی کرده و می داند سرانجام در قیامت سعید یا شقی (خوشبخت و بدبخت) خواهند بود، محال است تغییر کند و الا لازم می آید که خبر دادن خداوند کذب و عملش جهل شود و این محال است».

برداشتی بی اساس می باشد. همان طور که بیان شد اگر انسان ها افکاری که از نوع دلایل فکری نیست بر خود تحمیل نکنند، مفهوم آیه روشن است؛ کسانی که به اراده و خواست خود در راه سعادت پی نهاده اند، در قیامت در سایه اعمال خود سعادتمند هستند و کسانی که راه شقاوت را برگزیده اند در سایه اعمال خود شقاوتمندند.

و اگر بپذیریم که خوشبختی و بدبختی ذاتی است و بدون اختیار و اراده به نیکی ها و بدی ها کشیده می شویم، تعلیم و تربیت لغو و بیهوده خواهد بود. آمدن پیامبران و نزول کتب آسمانی و نصیحت و تشویق و توبیخ و سرزنش و مؤاخذه و بالاخره جزا و پاداش همگی یا بی فایده است و یا ظالمانه.

آنهایی که مردم را در انجام خوب و بد مجبور می دانند خواه این جبر، جبر الهی یا جبر طبیعی، یا جبر اقتصادی و یا جبر محیط بدانند تنها به هنگام سخت گفتن و یا مطالعه از این مسلک طرفداری می کنند ولی در عمل حتی خودشان هرگز چنین عقیده ای ندارند، به همین دلیل است که اگر به حقوق آنها تجاوزی شود، متجاوز را مستحق توبیخ، ملامت، محاکمه و مجازات می دانند و هرگز حاضر نیستند به عنوان اینکه او مجبور به انجام این کار است، از وی صرفنظر کنند. به هر حال هیچ جبری مسلکی را نمی یابیم که در عمل روزانه به این عقیده خود پایبند باشد، بلکه برخوردش با تمام انسان ها برخورد با افراد آزاد، مسئول و مختار است.

آیه 73 سوره احزاب استفاده مى شود که هدف یا نتیجه این عرضه امانت همان آزمایش انسان ها و تمییز منافقان و مشرکان از مؤمنان و به دنبال آن، شقاوت و سعادت انسان ها بر اساس اختیار و در نهایت، معذّب شدن گروه اول و مغفرت و بخشش مؤمنان است.

این آیه سراسر مدح مقام انسان است و بیان کرامت او: (و لقَد کرّمنا بنى آدم.) (اسراء: 70) البته این کرامت براى نوع انسان به صورت بالقوّه و استعدادى قرار داده شده است و برخى این استعداد را شکوفا کرده، به کمال مى رسانند و برخى نیز ظلوم و جهول بوده، به اسفل سافلین سقوط مى کنند. این دو آیه ناظر به معناى دیگرى از قرآن مى باشد. آیاتى همچون (لَقد خلَقنا الانسانَ فی اَحسنِ تقویم ثُمَّ ردَدناهُ اسفلَ سافلینَ الاّ الّذینَ آمَنوا و عَمِلوا الصالحاتِ فَلَهُم اجرٌ غَیر ممنون.)(تین: 5ـ7)



لینک مسابقه : http://tebyan.net/index.aspx?pid=824&questionType=7

09:40 AM | ابوالفضل | جواب سوال آدینه تبیان

? جواب سؤالات مسابقه درسهایی از قرآن پنجشنبه 31 مرداد ماه
? جواب سؤالات مسابقه درسهایی از قرآن پنجشنبه 31 مرداد ماه
? جواب مسابقه شماره 48از تو می پرسند پنجشنبه 31 مردادماه
? جواب سؤال آدینه تبیان پنجشنبه31 مرداد ماه
? جواب سوال عربی تبیان پنج شنبه31 مرداد ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان پنجشنبه 31 مرداد ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان چهار شنبه 30 مرداد ماه
? جواب مسابقه شماره 46از تو می پرسند سه شنبه 29 مردادماه
? جواب سؤال روزانه تبیان سه شنبه 29 مردادماه
? جواب سوال لاتین تبیان دوشنبه 28 مرداد ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان دوشنبه 28 مرداد ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان یکشنبه 27 مردادماه
? جواب سوالات مسابقه شماره 56 نسیم رضوان شنبه 26مرداد ماه
? جواب سؤال هفتگی تبیان شنبه 26 مرداد ماه
? جواب سوالات مسایقه بزرگ اینترنتی او خواهد آمدشنبه 26 مردا ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان شنبه 26 مردادماه
? جواب سؤالات مسابقه درسهایی از قرآن پنجشنبه 24مرداد ماه
? جواب سؤال آدینه تبیان پنجشنبه25 مرداد ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان پنجشنبه 24 مردادماه
? جواب سوال عربی تبیان چهارشنبه 23 مرداد ماه
? جواب مسابقه شماره 40از تو می پرسند چهار شنبه 23 مردادماه
? جواب سؤال روزانه تبیان جهار شنبه 23 مرداد ماه
? جواب مسابقه شماره 39از تو می پرسند سه شنبه 22 مرداد ماه
? جواب سوال لاتین تبیان سه شنبه 22 مردادماه
? جواب سؤال روزانه تبیان سه شنبه 22 مرداد ماه
? جواب سوال سینما گلخانه دوشنبه 21 مرداد ماه
? جواب مسابقه شماره 38 از تو می پرسند دوشنبه 21 مرداد ماه
? جواب سؤال روزانه تبیان دوشنبه 21 مرداد ماه
? جواب سوالات مسایقه بزرگ او خواهد آمد یکشنبه 20 مردا ماه 87
? جواب سؤال روزانه تبیان یکشنبه 20 مرداد ماه